Optocht en intocht
Docent? Wat is het verschil tussen een optocht en een
intocht? Ik heb een oefentekst voorbereid over carnaval. Ik leg uit, dat een
optocht een lange rij is met mensen, of met versierde wagens vergezeld van
muziek die achter elkaar aanlopen/rijden. En dat een intocht een verwelkoming
is, bijvoorbeeld van Sinterklaas. En is het dan in de tocht of op
de tocht? Ik leg uit: “Je loopt in de tocht en je zit op de tocht!” Docent?
Maar het tocht hier niet! Mijn cursiste kijkt rond en zegt: geen wind hier. Ze
had, naar mijn idee, het ‘op de tocht zitten’, begrepen. Echter niet voordat ze
ondertussen Chat GPT had geraadpleegd. Kan ik zeggen: ik tocht? Nou, nee. Je
kunt wel zeggen: het tocht. Ik vertel: tochten
is een (bijzonder) zwak werkwoord en tevens een zelfstandig naamwoord. Ooh! Ze denkt na: “De tocht met Carnaval!” Klopt,
dat is een mooie zin. Dan leest ze
verder van wat ze had opgezocht: “En als er een raam openstaat, dan zit ik op
de tocht”. “Maar het tocht hier niet”. Goede zinnen Docent?
Inmiddels hebben we het onderwerp Carnaval en de
overhandiging van de sleutel door de Burgemeester aan Prins Carnaval afgesloten.
Mijn cursisten maken veel gebruik van de vertaalopties op de telefoon. Soms
handig, maar er zijn nu eenmaal gezegdes en uitdrukkingen, welke in hun taal
anders, of niet bekend zijn. En dat kan wel eens tot hilarische situaties
leiden. Of, in de meeste gevallen, verkeerd vertaald, of uitgelegd in hun eigen
taal.
Tochtig
We zitten tussen de rijen boeken in een wat rustig deel van
de Bibliotheek. Geregeld komen bezoekers langs onze tafel om een boek uit te
zoeken. Zo ook deze vrijdagmorgen een wat oudere Heer in gezelschap van zijn
vrouw. Klaarblijkelijk hadden ze een deel van ons gesprek gevolgd. Even breed lachend
naar zijn vrouw waarna hij naar ons toekomt en grijnzend opmerkt: En een koe is
tochtig! Niet begrijpend kijkt de cursiste mij aan. Waarop ze voorleest: “Het
is in de gang tochtig”. Heeft die koe
het koud dan? Ik moet ook lachen, en bedenk mij ondertussen hoe leg ik dit uit.
Maar afijn, ik hoef alleen maar verder te verduidelijken wat Chat GPT heeft aangedragen.
Ze is slim genoeg om te begrijpen, dat sommige vrouwelijke dieren tochtig zijn
en de mens vruchtbaar en het beiden eigenlijk hetzelfde betekent. De les die over
carnaval begonnen is eindigt in praten over tochtig zijn, vruchtbaar zijn de cyclus en zwangerschap.
Waar het praten over een tochtige gang en een tochtige koe
al niet toe kan leiden. Taal blijft interessant. Maar om een andere taal te
leren, maar vooral te begrijpen…
